Βραβεία του ηλεκτρονικού περιοδικού Ο ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ

Το βραβείο εικονογραφημένου βιβλίου για παιδιά στην Αργυρώ Πιπίνη
για ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΤΑΞΙΔΙ σε εικονογράφηση Μαριλένας Μελισσηνού
στα φετινά β

Βραβεία του ηλεκτρονικού περιοδικού Ο ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ

«Ο μπαμπάς μου με αγκαλιάζει σφιχτά.
Η μαμά μου με φιλάει.
Η αδελφή μου χορεύει.
Η γιαγιά μου γελάει και μετά τραγουδάει:
«Ένα φιλάκι είναι λίγο, πολύ λίγο!
Ένα φιλάκι...»

Δύο αδέλφια, ο Κοσμάς και η Λουκία, που έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με τον παππού τους ο καθένας, βιώνουν τις μικρές, ακατανόητες γι αυτούς, αλλαγές στη συμπεριφορά του καθώς εκείνος γερνάει. Κι όταν πια πεθαίνει, ξέρουν βαθιά μέσα τους πως η αγάπη του θα τους συντροφεύει για πάντα.

ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΗΣ ΒΡΑΒΕΥΣΗΣ
«Το δικό τους ταξίδι» πραγματεύεται την ανθρώπινη φθορά και το θάνατο, κατά τέτοιον τρόπο, που κατά τη γνώμη μου, το καθιστά βιβλίο-σημείο αναφοράς στη σχετική βιβλιογραφία και θεματολογία του είδους. Κείμενο και εικονογράφηση στέκονται ισάξια το ένα δίπλα στο άλλο.
Το υψηλότατης λογοτεχνικής αξίας κείμενο της Αργυρώς Πιπίνη, δοσμένο με γλύκα και νηφαλιότητα, δεν χρησιμοποιεί κλισέ και εύκολα συγκινησιακά τεχνάσματα. Η εξαιρετική εικονογράφηση της πρωτοεμφανιζόμενης Μαριλένας Μελισσηνού είναι γήινη και νοσταλγική και δεν εκμαιεύει τον εύκολο εντυπωσιασμό του αναγνώστη. Τέλος, το όλο στήσιμο του βιβλίου από τις εκδόσεις «Καλειδοσκόπιο» χαρακτηρίζεται από την αισθητική του αρτιότητα.
Βασίλης Παπαθεοδώρου
εκ μέρους της επιτροπής του ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

5ο τεύχος ΦΡΜΚ!

5ο τεύχος ΦΡΜΚ!

Ποίηση-τέχνη-στοχασμός: συνταγές ενάντια στην στατιστική εξουθένωση

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

* Clarise Lispector. Την ποιητική πρόζα της θρυλικής Βραζιλιάνας συγγραφέως, μεταφράζει.ο Μάριος Χατζηπροκοπίου. Ανελέητο βλέμμα, φωνή που μοχθεί, γράψιμο που εργάζεται για να ξεθάψει, να ανασκάψει, να ξαναθυμηθεί—τι; Το να ζεις: το ανεξάντλητο μυστήριο της “κατοίκησής” μας πάνω στη γη.

• Geoffrey Hill. Την αιχμηρή πολιτική ποίηση ενός από τους κορυφαίους σύγχρονους Άγγλους ποιητές, που συνδέει δεξιοτεχνικά την βιβλική Γη της Χαναάν με την Ευρώπη των καιρών μας, μεταφράζει ο Ορφέας Απέργης.

• Tonino Guerra. Μία επιλογή των σπάνιας ευαισθησίας ποιημάτων του Ιταλού ποιητή. Γνωστός κυρίως σαν σεναριογράφος δεκάδων ταινιών του Αντονιόνι, του Ταρκόφσκι του Φελλίνι και του Αγγελλόπουλου, επανέρχεται στη ποίησή του στις εικόνες ενός τόπου που χάνεται αλλά επιμένει, σαν συλλογικό όνειρο. Mεταφράζει η Μαρία Φραγκούλη

• Tryfon Tolidis. Τον νεότερο Αμερικανό (ελληνικής καταγωγής) ποιητή μας συστήνει η Κατερίνα Ηλιοπούλου μεταφράζοντας ένα απόσπασμα από το έργο του μέσω του οποίου συνομιλεί με μία σύγχρονη εικαστική εγκατάσταση στην έρημο της Μάρφα, στο Τέξας.

• Gerald L. Bruns. Το δοκίμιο του Αμερικανού θεωρητικού με τίτλο “Τι κάνουν οι ποιητές;” αποτελεί εκτενή εισαγωγή στο «παράλληλο σύμπαν» της αμερικανικής πειραματικής ποίησης, παρουσιάζοντας τη γενεαλογική συνέχειά της από τον ριζοσπαστικό μοντερνισμό του πρώιμου 20ού αιώνα μέχρι σήμερα. Μετάφραση, Ελένη Ηλιοπούλου.

Ελληνική ποίηση: Γιάννα Μπούκοβα, Φοίβη Γιαννίση, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Κωνσταντίνος Παπαχαράλαμπος και Ζαφείρης Νικήτας.

Εικαστικά: Άννα Λάσκαρη, The Erasers / drog_Α_tek, Μάκης Φάρος, Κλωνάρη / Θωμαδάκη, Νάνα Σαχίνη, Δημήτρης Τάταρης

• Συζήτηση μεταξύ των συντακτών του περιοδικού για θέματα ποιητικής: “Περί προγόνων, γόνων και άλλων δαιμονίων”. Oι Βασίλης Αμανατίδης, Φοίβη Γιαννίση, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Γιάννα Μπούκοβα και Θοδωρής Χιώτης συζητούν για το θέμα της γενεαλογίας και των επιρροών.

Το τρίτο στη σειρά δοκίμιό της για τον αστερισμό ποίηση-προφορικότητα-απαγγελία, με τίτλο “Φωνή στη σκόνη” δημοσιεύει η Μαρία Τοπάλη (τα δύο προηγούμενα στα τεύχη #1 και #3).

Ο Θοδωρής Χιώτης, γράφει για το βιβλίο του Δημήτρη Παπανικολάου, «Σαν κ’ εμένα καμωμένοι»: Ο ομοφυλόφιλος Καβάφης και η ποιητική της σεξουαλικότητας,

Κριτικά κείμενα γράφουν οι Ορφέας Απέργης, Παναγιώτης Ιωαννίδης και Κατερίνα Ηλιοπούλου.

CHEMICAL MORPHEUS

CHEMICAL MORPHEUS

Σενάριο: Κυριάκος Μακρής
Σχέδιο: Αλέξια Οθωναίου
48 σελίδες | Ασπρόμαυρο | Τιμή: 6 €

Έτος 2095. Εδώ και πέντε δεκαετίες, η ατμόσφαιρα έχει μολυνθεί από τον ιό Erase D. Έναν ιό, του οποίου η βασική παρενέργεια είναι η αδρανοποίηση του τμήματος του εγκέφαλου που ευθύνεται για τη δημιουργία ονείρων κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι νεότεροι δεν έχουν δει ποτέ τους όνειρα, ενώ οι παλαιότεροι τα θυμούνται σαν μια ωραία ανάμνηση. Η φαρμακευτική εταιρεία CAPSULE XPRNC προσπαθεί χρόνια τώρα να επαναφέρει τα όνειρα στους ανθρώπους. Αυτήν τη φορά, όμως, είναι πολύ κοντά στο να το πετύχει, με επικεφαλής του προγράμματος Chemical Morpheus, τον δρ Έλιοτ Στερν. Αλήθεια, όταν δεν έχεις δει ποτέ σου όνειρα, πόσο εύκολα μπορείς να ξεχωρίσεις τον εφιάλτη που έρχεται;
“Ο Κυριάκος Μακρής και η Αλέξια Οθωναίου, με λιτό και συμβολικό τρόπο, αφηγούνται μια ιστορία που στοχεύει στην αποτύπωση των σκέψεων και των συναισθημάτων που γεννά ένας τέτοιος κόσμος και που αναδεικνύονται μέσα από τις καθημερινές συνθήκες μια στραγγαλισμένης πραγματικότητας. Ενός κόσμου που σκιαγραφείται μέσα από τόνους του γκρί, μέσα από βιομηχανικά κτήρια και βιοχημικά εργαστήρια, μνημεία μιας αποστειρωμένης οπτικής ελέγχου και ολοκληρωτισμού”.

Γιώργος Βέλτσος Μάγκντα Γκαίμπελς

Γιώργος Βέλτσος

Μάγκντα Γκαίμπελς

Εκδ. ΑΓΡΑ

Στο νέο θεατρικό έργο του Γιώργου Βέλτσου, που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Άγρα, πρωταγωνιστεί η Μάγκντα Γκαίμπελς, η γυναίκα του διαβόητου υπουργού προπαγάνδας του Χίτλερ Γιόζεφ Γκαίμπελς, εξιδανικευμένο πρότυπο συζύγου και μητέρας στη ναζιστική Γερμανία, που σκότωσε τα έξι παιδιά της πριν αυτοκτονήσουν με τον άντρα της στο μπούνκερ το 1945.
Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, σε μια ανάλογη κίνηση, στο Χοιροστάσιο δίνει το «στίγμα» που διακρίνει κανείς στην πολιτική της σημερινής Ευρώπης :

«Αφού ψάξαμε βαθιά στη συνείδησή μας, αποφασίσαμε να σε καταστρέψουμε λόγω της ανυπακοής σου.
Εγώ κι εσύ, γυναίκα, είμαστε σύμμαχοι. Εσύ μητέρα-πατέρας, εγώ πατέρα-μητέρα. Η τρυφερότητα, η αντοχή περικλύουν τον γιο μας από παντού. Η Γερμανία της Βόννης, δυστυχώς, δεν είναι η Γερμανία του Χίτλερ! Φτιάχνουν μαλλί, τυριά, μπίρα και κουμπιά. Των κανονιών είναι μια βιομηχανία εισαγωγής. Ξέρουν πως ακόμα κι ο Χίτλερ ήταν λίγο θηλυπρεπής, αλλά όπως φάνηκε είχε μια θηλυπρέπεια δολοφονική. Έτσι, η παράδοσή μας βελτιώθηκε πολύ. Πάντως, η μητέρα δολοφόνος, εκείνη είχε παιδιά υπάκουα με γαλανά μάτια, γεμάτα απελπισμένη αγάπη, ενώ εγώ, η στοργική μητέρα, έχω αυτό το παιδί, που δεν είναι ούτε υπάκουο ούτε ανυπάκουο.»
Από την ταινία Χοιροστάσιο του PIER PAOLO PASOLINI

Ο Γιώργος Βέλτσος γεννήθηκε στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1944. Σπούδασε νομικά και κοινωνιολογία στο Παρίσι. Από τη μεταπολίτευση διδάσκει θεωρία της επικοινωνίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Έγραψε δοκίμιο, θέατρο και ποίηση.

Η Μεγάλη Βδομάδα του πρεζάκη
Πέτρου Θανάσης- Βανέλλης Δημήτρης
εκδ. ΤΟΠΟΣ

Το «Η Μεγάλη Βδομάδα του πρεζάκη» είναι ένα από τα λιγότερο γνωστά διηγήματα του συγγραφέα του «Γιούγκερμαν» που περιλαμβάνεται στη συλλογή «Ιστορίες αμαρτίας και αγιοσύνης» (εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας). Η συλλογή, όπως δηλώνει και ο τίτλος της, είναι μια κατάδυση στον κάτω κόσμο του περιθωρίου των πόλεων, μια περιήγηση στη σκοτεινή πλευρά της ζωής, από εκείνες που δεν συνήθιζε ο συγγραφέας.

Ο Θανάσης Πέτρου, κομίστας εξαιρετικός, και ο Δημήτρης Βανέλλης, σεναρίστας με περγαμηνές, έχουν αποδείξει ότι μπορούν να μεταφέρουν τα διαμάντια της ελληνικής πεζογραφίας σε κόμικ με φαντασία και λεπτότητα. Το προηγούμενο εγχείρημά τους, «Παραρλάμα και άλλες ιστορίες του Δημοσθένη Βουτυρά» (εκδ. Τόπος), έγινε δεκτό με εγκωμιαστικά σχόλια.
Το νέο τους εγχείρημα «Η Μεγάλη Βδομάδα του πρεζάκη» είναι ίσως το πιο ώριμο και ολοκληρωμένο. Αισθητικά εξαιρετικό και σεναριακά ισορροπημένο αποτελεί μια σοβαρή πρόταση graphic novel, από τις λιγοστές στη χώρα μας. Επιπλέον, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα εισαγωγή στο έργο του Καραγάτση και δη σε ένα από τα λιγότερο γνωστά «αιρετικά» διηγήματά του.

Πόλεμος και πόλεμος

Πόλεμος και πόλεμος
László Krasznahorkai
μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου
Πόλις, 2015

Από τις γειτονιές μιας μικρής ουγγρικής πόλης, στη Βουδαπέστη, στη Νέα Υόρκη και αλλού, ακολουθούμε τη μανιακή φωνή του Γκιόργκι Κόριμ, του ήρωα του Πόλεμος και πόλεμος, αυτού του ταπεινού, θλιμμένου γραφιά. Απελπισμένος, ώρες ώρες σχεδόν τρελός, αλλά επίσης έντονα συναισθηματικός, ο Κόριμ έχει ανακαλύψει, στα σκονισμένα Αρχεία της μικρής ουγγρικής πόλης όπου εργάζεται, ένα χειρόγραφο το οποίο επί δεκαετίες δεν έχει αγγίξει κανείς. Το συγκλονιστικής ποιητικής ομορφιάς κείμενο εξιστορεί την περιπλάνηση τεσσάρων συντρόφων, που πολέμησαν μαζί σ' έναν καταστροφικό πόλεμο και αγωνίζονται τώρα να επιστρέψουν σπίτι τους και να ξεφύγουν από τον αμείλικτο κόσμο της βίας. Συγκινημένος από τον εξαιρετικά ευάλωτο χαρακτήρα των ηρώων του χειρογράφου, ο Κόριμ θέτει ως σκοπό της ζωής του να μεταβιβάσει στον κόσμο το ζωτικής σημασίας μήνυμα του κειμένου που μόλις ανακάλυψε. Αποφασίζει να εκπληρώσει αυτό το καθήκον στη Νέα Υόρκη, που αποτελεί για κείνον το "κέντρο του κόσμου".
Ακολουθώντας τον Κόριμ με επίμονο ρεαλισμό σε όλη του τη διαδρομή, και κυρίως στους δρόμους της Νέας Υόρκης, το Πόλεμος και πόλεμος -ένα από τα σημαντικότερα και πλέον φιλόδοξα βιβλία αυτού του Ούγγρου "μαιτρ της Αποκάλυψης", όπως τον αποκαλεί η Susan Sontag- μας μεταφέρει με συγκλονιστικό και ανθρώπινο τρόπο σ' έναν κόσμο που διχάζεται ανάμεσα στην αγριότητα και τη μανιώδη ομορφιά.
Με γραφή που δεν μοιάζει με καμιά άλλη, το Πόλεμος και πόλεμος επιβεβαιώνει τα λόγια του W. B. Sebald ότι η πρόζα του Κρασναχορκάι "ξεπερνά κατά πολύ όλες τις ήσσονος σημασίας ανησυχίες της σύγχρονης γραφής".

Αιρετικοί

Λεονάρδο Παδούρα

Μετάφραση Κώστας Αθανασίου.
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2015,
Αιρετικοί

Οι «Αιρετικοί» είναι πολλά πράγματα μαζί: ένα αστυνομικό, ιστορικό, φιλοσοφικό και καλλιτεχνικό μυθιστόρημα αλλεπάλληλων επιστρώσεων, γραμμένο από έναν συγγραφέα στο απόγειο των δυνατοτήτων του. Το 1939 το πλοίο «Σεντ Λούις», στο οποίο επιβαίνουν περισσότεροι από εννιακόσιοι Εβραίοι, δένει στο λιμάνι της Αβάνας αλλά περιμένει για αρκετές ημέρες την άδεια των τοπικών αρχών για την αποβίβαση όσων θέλησαν να γλιτώσουν από τη ναζιστική λαίλαπα.
Ο Ντανιέλ Καμίνσκι, παιδί ακόμη τότε, πηγαινοέρχεται στην αποβάθρα, μαζί με τον δερματοτεχνίτη θείο του, ελπίζοντας ότι ο πατέρας, η μητέρα και η αδελφή του θα καταφέρουν εν τέλει να πατήσουν στο νησί, εκμεταλλευόμενοι την αξία ενός μικρού πίνακα που αποδίδεται στον Ρέμπραντ, ένα οικογενειακό κειμήλιο από τον 17ο αιώνα. Το πλοίο όμως επιστρέφει στην Ευρώπη. Η συνέχεια είναι το Ολοκαύτωμα.
Πολλά χρόνια αργότερα, το 2007, όταν ο ίδιος μικρός καμβάς βγαίνει σε δημοπρασία στο Λονδίνο, ο ζωγράφος Ελίας Καμίνσκι, γιος του Ντανιέλ, καταφθάνει στην Αβάνα για να διαλευκάνει ένα μυστηριώδες παρελθόν που, όπως αποδεικνύεται, το στοιχειώνει ένα έγκλημα. Ο Μάριο Κόντε επιστρατεύεται και σε αυτή την υπόθεση. Σταδιακά αποκαλύπτεται ότι εκείνη «η προσωπογραφία ενός νεαρού Εβραίου που έμοιαζε υπερβολικά με τη χριστιανική εικόνα του Μεσσία» ανήκε στην πραγματικότητα σε κάποιον που διακινδύνευσε τα πάντα για να μάθει την τέχνη της ζωγραφικής στο εργαστήρι του μεγάλου ολλανδού δασκάλου - κάπως έτσι φθάνουμε και στις φρικιαστικές σφαγές των Εβραίων στην Πολωνία μεταξύ 1648 και 1653.

ΩΔΗ ΣΕ ΕΝΑ ΑΣΤΕΡΙ

ΩΔΗ ΣΕ ΕΝΑ ΑΣΤΕΡΙ
ΝΕΡΟΥΝΤΑ ΠΑΜΠΛΟ
Εκδόσεις: ΠΑΠΥΡΟΣ

Δεν είναι εύκολο να κρατάς στο σπίτι σου ένα αστέρι...
Πώς να αιχμαλωτίσεις το φως;...

Η "Ωδή σε ένα αστέρι" είναι ένα ποίημα που δημοσίευσε ο μεγάλος Χιλιανός ποιητής Πάμπλο Νερούδα στο "Τρίτο βιβλίο των Ωδών" (1957). Μιλάει για την ιστορία ενός ανθρώπου που ανεβαίνει στην ταράτσα ενός ψηλού κτιρίου, κλέβει ένα αστέρι από τον ουρανό της νύχτας και το κρύβει στο σπίτι του (τι θαυμάσιο να έχεις ένα αστέρι ολόδικό σου!). Αυτό όμως θα τον βάλει σε περιπέτειες. Δεν είναι εύκολο να κρατάς στο σπίτι σου ένα αστέρι... Πώς να αιχμαλωτίσεις το φως;... Ο άνθρωπος αυτός κλέβει το αστέρι σπρωγμένος από την ακατανίκητη αγάπη του γι’ αυτό· στο τέλος όμως θα καταλάβει ότι μερικές φορές, την αγάπη μας σε κάτι λατρευτό, πολύτιμο, τη δείχνουμε όταν του δίνουμε την ελευθερία του...
Η ποίηση του Πάμπλο Νερούδα είναι μαγική: με μετρημένες λέξεις, κατορθώνει να φτιάξει έναν ολόκληρο κόσμο συναισθημάτων και εικόνων. Και αυτή η μαγεία αποτυπώνεται σε τούτο το παιδικό -τυπικά τουλάχιστον- βιβλίο, με τα χρώματα και τα σχέδια της εικονογράφου Elena Odriozola: προσεγγίζει το ποίημα του μεγάλου ποιητή με την ίδια αυτοσυγκράτηση, με απαλά παστέλ χρώματα, με σχέδια λιτά, ενεργοποιώντας τη φαντασία του μικρού αναγνώστη.
Η "Ωδή σε ένα αστέρι" είναι ένα βιβλίο για παιδιά, αλλά και για όσους μπορούν ακόμα να δουν τη μαγική διάσταση του κόσμου. Ένα βιβλίο που εξοικειώνει με τον πιο αβίαστο τρόπο τον μικρό αναγνώστη με τον λόγο ενός μεγάλου ποιητή.

Η Συννεφούλα και η Κυρά του Ανέμου

Η Συννεφούλα και η Κυρά του Ανέμου
Toni Morrison, Slade Morisson
Πάπυρος Εκδοτικός Οργανισμός

Τα σύννεφα σκόρπισαν στον ουρανό. Το πιο μεγάλο είπε: "Ελάτε όλα εδώ. Το καθένα μόνο του είναι αδύναμο. Εμείς τα σύννεφα πρέπει να κολλάμε το ένα στο άλλο, μόνο έτσι φαίνεται η δύναμή μας, μόνο έτσι μπορούμε να τρομάξουμε τη γη με τη θύελλα, τις αστραπές και τις βροντές

    Ενώ τα σύννεφα μαζεύονται στον ουρανό για να χτυπήσουν τη γη με μια σφοδρή καταιγίδα, μια μικρή Συννεφούλα αποφασίζει να μην πάει μαζί τους, γιατί την αγαπάει τη γη, τα χρώματά της, τα σχήματά της, το παιχνίδισμα που κάνει το φως με τους αφρούς των κυμάτων... Μόνη όμως φοβάται μέσα στην απεραντοσύνη του ουρανού. Εμφανίζεται λοιπόν τη νύχτα η Κυρά του Ανέμου, που την παίρνει στην ασφαλή και στοργική της αγκαλιά, την προστατεύει από την καταιγίδα και, το πρωί, της δείχνει όλη τη μαγεία του κόσμου...

         Η μεγάλη Αμερικανίδα συγγραφέας Τόνι Μόρισον (Νομπέλ Λογοτεχνίας), σε συνεργασία με τον γιο της Σλέιντ, γράφει μια τρυφερή ιστορία για να πει στα παιδιά, με τον δικό της μοναδικό τρόπο, ότι όλοι μας έχουμε ο καθένας τη δική του ξεχωριστή θέση σε τούτο τον κόσμο, μα και ότι για να ανακαλύψουμε τη γλυκύτητα του κόσμου αυτού πρέπει να βρεθούμε μαζί με τους άλλους.

         Η εικονογράφηση του πολυβραβευμένου Αφροαμερικανού καλλιτέχνη Sean Qualls αποδίδει με την πλούσια παλέτα των χρωμάτων της την υφή των στοιχείων της φύσης, τη δροσιά του πρωινού, τη θέρμη του ήλιου και των χρωμάτων της γης, μα και την ένταση και την οργή της καταιγίδας,
την κίνηση του ανέμου και των σύννεφων.

Νουμεράλια

JORGE LUJAN & ISOL

Νουμεράλια

Εκδ. ΜΑΡΤΗΣ

Η Νουμεράλια του Jorge Lujan και της Isol στηρίζεται σε μια απλή ιδέα: την παρουσίαση των αριθμών από το μηδέν ώς το δέκα. Είναι ένα ποίημα με εικόνες και λέξεις!

Το κείμενο συνομιλεί δυναμικά με τα πρωτότυπα σχέδια και το παιχνίδι με τις εικόνες μας ταξιδεύει στον κόσμο της φαντασίας.

Μια καρέκλα που κρέμεται ανάποδα, στο τέσσερα..

Πώς οι Τρείς Σωματοφύλακες φαίνονται έξι;

Παρατήρησε την εικόνα και θα τους δεις να μεταμορφώνονται

κωμικά καθώς καθρεφτίζονται στη λίμνη...

Στιγμές, σχήματα και συναισθήματα!

Μήπως τελικά αυτή είναι η μαγεία των αριθμών;

«Οιδίπους τυραννούμενος και άλλα ποιήματα»

Από τις εκδόσεις Ίκαρος κυκλοφορεί
το βιβλίο του Νίκου Καρούζου:
«Οιδίπους τυραννούμενος και άλλα ποιήματα»
Φιλολογική επιμέλεια: Μαρία Αρμύρα
Σύμβουλος έκδοσης: Ευγένιος Αρανίτσης

Ο νέος αυτός τόμος ποίησης του Νίκου Καρούζου περιλαμβάνει: α) τα ποιήματα των πρώτων του ποιητικών συλλογών (1953-1956), β) ποιήματα δημοσιευμένα από τον ίδιο σε περιοδικά και εφημερίδες από το 1949 και εντεύθεν, τα οποία δεν είχε εντάξει στις ποιητικές του συλλογές, και γ) αδημοσίευτα ποιήματα από το αρχείο του, αλλά και από αρχεία ανθρώπων που βρέθηκαν κοντά του.
Συμπεριλαμβάνονται ποιήματα αφιερωμένα ή χαρισμένα, τα οποία είτε δημοσιεύτηκαν μετά το θάνατο του ποιητή από τους κατόχους τους είτε βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας σ’ αυτόν τον τόμο.
Ο τόμος αυτός, που διαμορφώθηκε με τα έως σήμερα —μια και η έρευνα συνεχίζεται— ευρεθέντα ποιήματα, διατρέχει, όλη την περίοδο της ποιητικής παραγωγής του Καρούζου και μπορεί να αναγνωστεί σε σχέση με τη συγκεντρωτική έκδοση (των δύο τόμων των ποιημάτων που ήδη κυκλοφορούν από τον Ίκαρο) συγχρονικά και διαχρονικά.
Η πρώτη ενότητα με τον τίτλο «Πρώτες ποιητικές συλλογές» αποτελεί ανατύπωση των ποιητικών συλλογών Η επιστροφή του Χριστού (1953), Νέες δοκιμές (1954), Σημείο (1955), Είκοσι ποιήματα (1955), Διάλογοι (1956). Ο ποιητής είχε απορρίψει μεγάλο μέρος των ποιημάτων που περιλαμβάνονταν σε αυτές. Η ένταξή τους, όμως, στον νέο τόμο κρίθηκε αναγκαία αφενός επειδή είναι εξαντλημένες εδώ και πολλά χρόνια και δυσεύρετες, αφετέρου δε επειδή στις πρώτες αυτές ποιητικές συλλογές αναδεικνύονται ποιητικά στοιχεία-σταθμοί, που στην εξέλιξη και την ποιητική ωρίμανσή τους αποκαλύπτουν το ποιητικό αξιακό σύμπαν του Καρούζου.
Τα ποιήματα της δεύτερης ενότητας, δημοσιευμένα απ’ τον ίδιο τον ποιητή σε λογοτεχνικά περιοδικά, παρατίθενται με χρονολογική σειρά, σύμφωνα με την ημερομηνία δημοσίευσης, και μας δίνουν παράλληλα μια εικόνα των εκδοτικών συνεργασιών του μέσα στο χρόνο. Στην ενότητα αυτή, παρακολουθούμε, επίσης, ποιήματα γραμμένα για τους Schönberg, Giacometti, Maiakovski, Σικελιανό, Vivaldi, αλλά και ποιήματα όπου εντάσσονται στίχοι άλλων ποιητών (Καρυωτάκης) ή χρησιμοποιούνται ως μότο (Σολωμός), όπως και ένα ποίημα ως παραλλαγή του υπερρεαλιστικού παιχνιδιού «cadavre exquis».
Στην τρίτη ενότητα παρουσιάζονται τα ποιήματα εκείνα που δημοσιεύτηκαν, μετά το θάνατο του Καρούζου, από τρίτους και παρατίθενται επίσης σε χρονολογική σειρά σύμφωνα με την ημερομηνία δημοσίευσης. Τα προερχόμενα από το αρχείο του ποιητή, ομαδοποιούνται και παρουσιάζονται στην αρχή αυτής της ενότητας.
Η τέταρτη ενότητα περιλαμβάνει τα ευρεθέντα μη δημοσιευμένα ποιήματα. Όλες οι αφιερώσεις των ποιημάτων είναι χειρόγραφες. Αξίζει να επισημανθεί, σχετικά με το θέμα της αφιέρωσης, ότι ο ίδιος ο ποιητής έχει εντάξει στις ποιητικές του συλλογές ποιήματα ήδη αφιερωμένα, είτε δημοσιοποιώντας την αφιέρωση είτε όχι.
Στο Παράρτημα αυτού του τόμου δίνονται τα απαραίτητα πληροφοριακά στοιχεία των ποιημάτων, όπως ο τόπος και ο χρόνος της πρώτης δημοσίευσής τους ή, αν πρόκειται για επιμελημένη από τον ίδιο τον ποιητή αναδημοσίευσή τους, τα ανάλογα στοιχεία, όπως, επίσης, και η διαφορετική εκδοχή τους με επισήμανση των διαφοροποιήσεων. Δίνονται επίσης, όπου κρίνεται απαραίτητο, στοιχεία συγκριτικής μελέτης των ποιητικών κειμένων, τα οποία αναδεικνύουν την καρουζική ποίηση ως διαδικασία όπου το εκάστοτε παρόν της ποιητικής γραφής εγκλείει το παρελθόν της.
Ο τίτλος της παρούσας έκδοσης επελέγη από τον Ευγένιο Αρανίτση, με βάση το ομότιτλο ποίημα.

ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ

ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ
Eduardo Galeano
εκδ.Πάπυρος Εκδοτικός Οργανισμός

Ανάσταση του παπαγάλου" είναι μια μικρή ιστορία που πρωτοδημοσιεύτηκε από τον μεγάλο Ουρουγουανό συγγραφέα Εδουάρδο Γκαλεάνο στο βιβλίο του "Οι λέξεις ταξιδεύουν" (στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Πάπυρος 2013). Με τον δικό του, μοναδικό τρόπο, να λέει πολλά με λίγα λόγια, ο Γκαλεάνο αφηγείται την ιστορία ενός παπαγάλου που πέφτει σε μια χύτρα και πεθαίνει, μα που ένας αγγειοπλάστης τον ανασταίνει, με υλικά το συναίσθημα, την αγάπη. Ο ταπεινός αγγειοπλάστης φτιάχνει εντέλει ένα πλάσμα πολύχρωμο, και η ιστορία του γίνεται ένας ύμνος στη ζωή, στην ανθρώπινη δημιουργικότητα, που με την απλότητα και την αμεσότητά του μαγεύει τους μικρούς και μεγάλους αναγνώστες.

Ντον ΝτεΛίλο

Ντον ΝτεΛίλο
«Αγγελος Εσμεράλντα».
Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2014,


«Θειάφι έπεσε απ’ το εργοστάσιο του ουρανού, βάφοντας το πεζοδρόμιο, [...] ήταν άμμος που τη μετέφερε βόρεια κάποιος από τους υπέροχους εκείνους ανέμους της ερήμου.» (σ. 93)
Ο Ντον ΝτεΛίλο (γεννημένος στη Νέα Υόρκη το 1936) κατέχει εξέχουσα θέση, μαζί με τον αινιγματικό Τόμας Πίντσον, στο ρεύμα των σύγχρονων εκπροσώπων του (μετα)μοντερνισμού — είναι μάλιστα ο πρώτος Αμερικανός συγγραφέας που τιμήθηκε με το βραβείο Jerusalem το 1999 (έχοντας τιμηθεί, μεταξύ άλλων, και με τα PEN/Faulkner και National Book Award για τα μυθιστορήματα «Μάο ΙΙ» και «Λευκός Θόρυβος», Εστία). Το κύριο χαρακτηριστικό της γραφής του ΝτεΛίλο είναι, μάλλον, η απόκοσμη —σχεδόν με όρους επιστημονικής φαντασίας— απόδοση της ζώσας πραγματικότητας, ενώ έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς, όπως κάνει ο Στίβεν Πουλ για λογαριασμό της εφημερίδας «Guardian», πως από το ογκώδες «Υπόγειος κόσμος» (που γράφτηκε το 1997) και έπειτα ο όγκος και η πολυπλοκότητα των μυθιστορημάτων του ΝτεΛίλο φθίνει. Αυτό συμβαίνει προς όφελος μιας πιο πυκνής πρόζας της οποίας η ύφανση θυμίζει κάπως τις ζωγραφικές συνθέσεις του Μαρκ Ρόθκο: πολλαπλά στρώματα χρωμάτων διαφορετικής πυκνότητας και διαφάνειας πέφτουν το ένα επάνω στο άλλο και δομούν ένα υπερ-πολύπλοκο «σώμα» δίνοντας όμως ένα, σε πρώτη ματιά, μονοχρωματικό αποτέλεσμα.
Σε κάθε περίπτωση κάθε μυθιστορηματική σάγκα του ΝτεΛίλο θυμίζει μακρά νουβέλα, χωρίς πάντως κάποια να μοιάζει μονόχορδη ή φτενή. Δεν είναι λοιπόν έκπληξη που ο Αμερικανός συγγραφέας αποδεικνύεται μάστορας (και) της μικρής φόρμας. Στο ανά χείρας βιβλίο λοιπόν, με τον τίτλο «Αγγελος Εσμεράλντα», συστεγάζονται εννέα διηγήματα («εννέα ιστορίες» κατά τον υπότιτλο) γραμμένα από το 1979 έως το 2011 και διευθετημένα κατά χρονολογική, και μόνο, σειρά. Κι εδώ αξίζει να σημειωθεί πως παρά το εύρος ώς και 22 ετών που χωρίζει κάποια διηγήματα, παρά την προφανή διαφοροποίηση των συστατικών της γραφής του ΝτεΛίλο με τα χρόνια, η συλλογή μοιάζει σαν να γράφτηκε με σκοπό τη σύνθεση και όχι ως συμπτωματικό κολάζ ασύνδετων ιστοριών, ξεχασμένων σε κάποιο συρτάρι.
«Αγγελος Εσμεράλντα». |
Υπάρχει και σε αυτό το έργο του συγγραφέα η αίσθηση της απομόνωσης. Οι πρωταγωνιστές, αν και ζουν, κυκλοφορούν κι αλληλεπιδρούν με τον γύρω κόσμο, μοιάζουν αποκομμένοι από την πραγματικότητα, η οποία με τη σειρά της τους κλονίζει (ή τους έχει κλονίσει) σχεδόν εν τη απουσία συναίσθησης — μια πολύ δύσκολη συνθήκη που ο ΝτεΛίλο φέρνει αβίαστα εις πέρας. Για παράδειγμα, στο τρίτο διήγημα, με τον τίτλο «Ο δρομέας» (γραμμένο το 1988), πατάμε στα χνάρια ενός ανθρώπου που κάνει τζόκινγκ σε ένα πάρκο ενώ λαμβάνει χώρα η απαγωγή ενός μικρού παιδιού. Ο αναγνώστης ανασαίνει ρυθμικά με τον δρομέα, στρίβει δεξιά κι αριστερά και περνά ανάμεσα από το σοκαρισμένο πλήθος πριν η κουβέντα —πάντα με τον λακωνικό, δηκτικό τρόπο των διαλόγων του ΝτεΛίλο— με μια παριστάμενη αποκαλύψει το δραματικό συμβάν. Στο φουτουριστικό «Ανθρώπινες στιγμές στον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο» (γραμμένο το 1983) δύο αστροναύτες σε τροχιά προσπαθούν να αποφύγουν τις φιλοσοφίες περί ζωής και με τον τρόπο αυτό ο ΝτεΛίλο τους κάνει να φιλοσοφούν ακατάπαυστα. Στο αθηνοκεντρικό «Η φιλντισένια ακροβάτισσα» (γραμμένο το 1988) ο σεισμός του 1981 (ο συγγραφέας ζούσε στο Κολωνάκι εκείνη την περίοδο) γίνεται αφορμή ενδοσκόπησης για τους ήρωες μέσω μιας αφηγηματικής όπου η επιφανειακή ησυχία προμηνύει μια σειρά προσωπικών «μετασεισμών». Το εξαιρετικό «Μπάαντερ-Μάινχοφ» (γραμμένο το 2002) διαλέγεται με την ανάγκη του ανθρώπου για εξιλέωση, με την αναζήτηση (κάποιου είδους) παρηγοριάς και με την έννοια της αυτοεπιβαλλόμενης τιμωρίας, ενώ στο «Μεσάνυχτα με Ντοστογιέφσκι» (γραμμένο το 2009) οι δυο φοιτητές που παρακολουθούν έναν τυχαίο άντρα κατά τη διάρκεια του περιπάτου τους ανάγουν την παρακολούθηση σε έναν αυτοεπεξηγηματικό καμβά του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη ζωή.
Μοναξιά, σιωπές, μια υπόγεια θλίψη, αυτά είναι τα συστατικά των εννέα διηγημάτων με τα οποία ο ΝτεΛίλο αναμετράται, πριν αποσυρθεί (μέσω των ηρώων του) στη γωνία για να φιλοσοφήσει πόσο μικρός είναι ο άνθρωπος στον καμβά της ανθρώπινης ιστορίας.

1934. Προϊστορία ή καταγωγή

1934. Προϊστορία ή καταγωγή

Ανδρέας Εμπειρίκος
επιμέλεια: Γιώργης Γιατρομανωλάκης

Άγρα, 2014

Τον Σεπτέμβριο του 1934 ο Ανδρέας Εμπειρίκος ολοκλήρωσε το πρώτο του ποιητικό έργο με τίτλο "1934". Είναι μια πλήρης ποιητική ενότητα έτοιμη προς έκδοση που περιέχει στο τέλος του τετραδίου και τα αναλυτικά της Περιεχόμενα. Είναι ποιήματα γραμμένα το 1933 και κυρίως το 1934. Το γνωστότερο, για το οποίο μιλάει με ενθουσιασμό ο Ελύτης στην Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο, είναι το "Θέαμα του Μπογιατιού ως κινούμενου τοπίου".
Ο Εμπειρίκος δεν προχωράει στην έκδοση, γιατί στο μεταξύ γράφει την αμιγώς υπερρεαλιστική "Υψικάμινο", με την οποία θα κάνει τη θεαματική του είσοδο στα ελληνικά γράμματα λίγους μήνες μετά, την άνοιξη του 1935, παράλληλα με την ιστορική του διάλεξη για τον "σουρεαλισμό" και την έναρξη της πρακτικής της ψυχανάλυσης.

Ο ποιητής έχασε το χειρόγραφο μετά τον πόλεμο. Προς το τέλος της ζωής του, γύρω στο 1971-1972, αναδιαπραγματευόμενος το παρελθόν του, προσπάθησε να ανασυγκροτήσει τη συλλογή, βρίσκοντας 14 από τα 39 ποιήματα ( το ένα εξ αυτών το αναμορφώνει ριζικά ) και προσθέτοντας ένα νέο ποίημα. Δίνει σ’ αυτό το νέο τετράδιο τον ευφάνταστο και καίριο τίτλο "Προϊστορία ή καταωγή".

Το 2006 τα πρωτότυπα χειρόγραφα βρέθηκαν στις περίφημες βαλίτσες της μητέρας του, που ανακαλύφτηκαν στην αποθήκη του σπιτιού του.

Η πρώτη του συλλογή ανασυστήθηκε πλέον και εκδίδεται από τις Εκδόσεις Άγρα, με εισαγωγή και φιλολογική επιμέλεια του Γιώργη Γιατρομανωλάκη και με τη φροντίδα του γιού του ποιητή Λεωνίδα Εμπειρίκου. Ο τίτλος περιέχει την αρχή και το τέλος του τόξου: "1934. Προϊστορία ή καταγωγή". Ο τόμος περιέχει τη σύνθεση του 1934, τα ποιήματα του 1933 που έμειναν εκτός επιλογής για λόγους προσωπικούς (ποίημα για τον Νικόλα Κάλας κ.α.) και λόγους πολιτικούς (επαναστατικά ποιήματα) καθώς και τα δύο τελευταία του ποιήματα της "Προϊστορίας ή Καταγωγής" που συνέταξε το 1971-72 στο πέρας της ζωής του.

Ο τόμος περιέχει επίσης και 3 σχέδια του ζωγράφου Γιώργου Γουναρόπουλου που ετοίμασε τον Οκτώβριο του 1934 ειδικά για την προβλεπόμενη έκδοση.

Ο ποιητής, 40 χρόνια μετά τον θάνατό του, δεν παύει να προσφέρει τα δώρα του στους λάτρεις του έργου του.

ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ
ΛΕΒΕ ΕΝΤΟΥΑΡ

Μετάφραση: ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ
 

εκδ. OPERA

 «Έχω φανταστεί ένα βιβλίο-μουσείο της καθημερινής γραμματείας, όπου θα καταχωρίζονται χειρόγραφα μηνύματα αγνώστων, ταξινομημένα ανά κατηγορίες: αγγελίες για χαμένα ζώα, δικαιολογίες σε παρμπρίζ για να μην πέσει πρόστιμο από την τροχαία, απεγνωσμένες κλήσεις αυτοπτών μαρτύρων, αναγγελίες αλλαγής ιδιοκτησίας, μηνύματα γραφείου, μηνύματα οικιακά, μηνύματα που στέλνεις στον εαυτό σου. Ακούγοντας έναν γέρο να μου διηγείται τη ζωή του, σκέφτηκα: «Αυτός ο άνθρωπος είναι μουσείο του εαυτού του». Ακούγοντας να μιλάει ο γιος ενός μαύρου αμερικανού ακτιβιστή και μιας γαλλίδας κοινωνιολόγου, σκέφτηκα: «Αυτός ο άνθρωπος είναι ένα ready-made». Βλέποντας έναν άνθρωπο κατάχλομο, σκέφτηκα: «Αυτός ο άνθρωπος είναι φάντασμα του εαυτού του».

Μοναδικό βιβλίο (τουλάχιστον από πλευράς δομής) στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας, η Αυτοπροσωπογραφία παρουσιάζει τη σπαραχτική αντίφαση ν' αποτελεί από τη μια έναν ύμνο στη ζωή και στις λεπτομέρειες που συνθέτουν τη ζωή ενός ανθρώπου, κι από την άλλη τη διαθήκη ενός ανήσυχου, ιδιοφυούς καλλιτέχνη, ο οποίος, 65 χρόνια μετά τον αφορισμό του Καμύ («Τη στιγμή που αποφασίζεις πως η ζωή αξίζει ή δεν αξίζει τον κόπο να τη ζήσεις, απαντάς στο βασικό πρόβλημα της φιλοσοφίας»), 2 χρόνια μετά την έκδοση της Αυτοπροσωπογραφίας και 2 μέρες μετά την αποστολή στον εκδότη του των χειρογράφων του τελευταίου βιβλίου του στο οποίο πραγματεύεται την αυτοχειρία του καλύτερού του φίλου, αυτοκτόνησε.